TIẾN SỸ

(Xin chắp tay xá lỗi  các vị TS là tài năng, có trình độ, có lương tâm thực sự. Biết rằng các vị tồn tại trong xã hội rất ít. phần lớn đã ra nước ngoài sinh sống).

Nhìn thấy các Đóc tơ (TS) ngày nay nghênh ngang đi lại ngoài đường, mà thấy thương anh Xuân tóc đỏ ngày xưa quá xá.

Theo như cụ VTP mô tả thì Xuân tóc đỏ (XTĐ) là một anh chàng ma cà bông, mô côi cha mẹ từ nhỏ, lang thang bụi đời, rồi người ta thuê nhặt banh sân quần, quảng cáo thuốc lậu, nhờ cái tài khéo ăn nói, hóm hĩnh, tố chất thông minh gã được phong nhiều danh hảo và sử dụng được nhiều việc như: bán hàng và quảng cáo cho tiệm Âu hóa gọi là nhà cải cách xã hội. Đánh banh sân quần được gọi là Giáo sư, chữa bệnh cho cụ cố Hồng bằng cây thài lài và nước ruộng thì được gọi là quan Đóc tờ…Nhưng nói chung tất cả cũng chỉ là những chức danh hảo, của một nhóm người phong cho nhằm đạt mục đích, thủ đoạn riêng của họ vì cuối cùng anh ta cũng vẫn chỉ là ma cà bông.

Nếu như lấy ngoại ngữ và kiến thức cơ bản khoa học làm thước đo thì các TS ngày nay trình độ chỉ tầm hao hao với chàng XTĐ, nhưng họ thuận lợi làm ăn hơn anh X nhiều, vì họ được xã hội cấp bằng cấp cho đàng hoàng, nên họ vừa có tiếng vừa có miếng thơm ăn.

Tôi sẽ kể cho các bạn nghe về quá trình hình thành và tiến thân  của lão TS A nhé.

A sinh ra và lớn lên ở huyện Đ, tỉnh Quảng Nam, là con út trong một gia đình 8 anh em, bố mẹ lo miếng ăn cho mười miệng ăn trong gia đình đã là quá khó khăn rôi thì lấy đâu lo cho học hành chu tất. Học hết lớp 9 (hệ 12/12), anh đành xin thi vào trường trung cấp Nông nghiệp tỉnh để kiếm cái kế sinh nhai. Tốt nghiệp, ra trường anh xin vào làm việc ở một Trung tâm khảo cứu Nông nghiệp, công việc anh là trợ lý kỹ thuật cho các kỹ sư trong nghiên cứu lai tạo cây trồng, anh làm việc với thái độ nghiêm túc, và cẩn trọng. Ba năm sau anh được cử đi học lớp đại học tại chức dài hạn, 5 năm sau đã là một kỹ sư nông nghiệp. Những tưởng mới hôm nào từ một trung cấp NN mà nay đã là một KS NN là mãn nguyện lắm rồi, nếu có gặp anh Xuân của cụ Vũ cũng phải cúi đầu chào theo kiểu “ tôi rất hân hạnh”. Nhưng không, đến đây giấc ngủ của A đã không còn bình an theo kiểu “ ngày hai bữa vỗ bụng rau bình bịch nữa” lão đã bắt đầu có những giấc mơ tuyệt đẹp. Lão thấy chiếc ghế trưởng Bộ môn  (TBM) treo lơ lững trên đầu, lão nhảy lên kéo xuống thì cái ghế cứ nhảy tưng lên, rồi nó lại rơi xuống ngang tầm tay, hễ lão đưa tay ra chụp thì nó lại bay vút lên như một trò thách đố, sau đó nó biến mất. Tỉnh giấc lão bắt đầu tiếc hùi hụi, phải chi lão ngồi được trên chiếc ghế đó.. lão biết cái bằng của lão đang thấp, muốn ngồi vào phải có cái bằng cao hơn.  Nhờ tài ăn nói khôn khéo, tính hoạt bát nhanh nhẹn, ăn nhậu đẹp và quan hệ tốt, lão được cử đi thi học cao học, đây là thời kì kinh tế bắt đầu mở cửa nên việc thi vào CH cũng không có gì là khó, không cần biết ngoại ngữ, cứ hễ biết tiếng việt là thi đậu. Nói thế chứ VN mình cũng đang hơn một vài quốc gia khác, tôi nghe nói ở Châu Phi có một quốc gia B nào đó, thi cao học là họ cho thí sinh trèo lên một cây cao, tay bám chặt vào cành, sau đó họ rung lắc thật dữ, đứa nào rớt xuống là đậu, đứa nào sợ mà bám chặt coi như là rớt (đố các bạn biết tại sao đấy). Sau ba năm vừa học vừa làm, vừa ăn vừa nhậu cũng xong được chương trình cao học, anh V trưởng BM đã nghĩ hưu, cái ghế TBM mới bây giờ lão đã là chủ nhân. Lão bắt đầu là Chủ nhiệm các đề tài, dự án lớn nhỏ, cấp Bộ, cấp NN, hợp tác tỉnh bạn mà bộ môn quản lí. Lấy lí do dùng tiền để quan hệ, lo lót để xin đề tài, lão rút tiền vô tội vạ, khi vài chục, khi vài trăm triệu, nhất là các dịp cuối năm, lễ tết, mà không ai làm gì được lão. Nghe nói ông V trước đây cũng tham lam, ăn bẩn, nhưng xem ra không bằng lão,  rồi lão có nhà lầu, sắp sửa mua xe hơi. Anh em cấp dưới làm, ngoài lương ra cùng lắm chỉ được vài công kỹ thuật, phần còn lại là lão khoắng sạch.

Có nhiều tiền rồi, lão bắt đầu tính xa hơn, lão khát khao cái ghế giám đốc. Lão so tài sản của mình với tài sản giám đốc, bằng cấp mình với bằng cấp giám đốc, lão thấy lão đang thua xa.
Giám đốc đã có bằng TS, ngoài căn biệt thự GĐ đang sống, hắn có rất nhiều đất, nền thổ cư, nhà cho thuê ở những vị trí đắc địa, ở thị xã, phố huyện. GĐ đã có cả nhà lầu ở TP cho con cái ăn học, những thứ ấy chỉ là của nổi, còn của chìm thì tiền gửi nhà băng, tiền cho vay.. nhiều vô kể. Giám đốc hàng năm quản lý những đề tài, dự án cả hàng mấy chục tỷ, mà làm đề tài, dự án chỉ là trò "cưỡi ngựa xem hoa", lếu láo, rồi quay phim chụp hình "tốt thì khoe, xấu thì che" , điều chỉnh số liệu viết báo cáo, rồi chạy chứng từ thanh toán, Chẵng có ma nào đi ứng dụng các đề tài dự án này cã, nhưng tiền thanh toán được thì rất nhiều, rất bộn, rồi tiền đó lại bao ăn chơi, bao nhậu, lo lót phong bì để có dự án, đề tài cho vụ sau, cái công thức "quả trứng và con vịt" quả áp dụng rất thành công cho "Công tác nghiện cứu Khoa học nước nhà". Bởi vậy nếu nói lão GĐ không giàu mới là lạ.
Trong khi Bộ môn của lão chỉ năm, bảy tỷ mỗi năm thì làm sao so cho bằng GĐ được. Vậy là kế hoạch lấy cho được bằng TS đã hình thành trong đầu lão.

Câu nói “Không có việc gì khó, chỉ sợ mình không tiền”, hoặc “những gì không mua được bằng tiền, thì sẽ mua được với rất, rất nhiều tiền” đã là châm ngôn sống của thế hệ ngày nay.

Lão biết mình đã đủ tiền để có thể làm một lúc được vài bằng Tiến sỹ.

Quy trình làm bằng TS là: trước tiên lão phải đăng kí học lớp Nghiên cứu sinh. Đây là lớp vừa học vừa ăn nhậu, tốn vài chục triệu tiền mua bao phong bì cho việc tôn sư, trọng đạo - Ấy là  tiền mua bao phong bì thôi đấy, còn bỏ vào bao nhiêu là tùy tâm. Chừng hai năm thì xong khóa học NCS, tiếp theo là việc đăng kí đề tài nghiên cứu khoa học. Tôi cũng hân hạnh, may mắn đã xem qua vài đề tài mà họ nghiên cứu: Nó cũng chỉ là những đề tài bình thường như một sinh viên đại học làm luận văn tốt nghiệp thôi, chỉ tráng thêm một lớp men mỏng dính có tính trang trí, như là toán cao cấp, sơ đồ tuyến tính, dùng makker chỉ định phân tử (có 300tr là xong), những phần này chỉ trình bày lướt qua “cho vui cái tai thôi mà”,  phần tiếng Anh (phần này phải thuê người dịch), mọi công việc lão đã chuẩn bị khá kỹ lưỡng. Phần còn lại là phần như ông bà ta nói  “Không thầy đố mày làm nên”, ấy là phải mời thầy: thầy phản biện và thầy chủ tịch hội đồng KH, đây là phần đóng vai trò quan trọng, quyết định thành bại luận án TS. Việc này với những người khác có thể rất khó, nhưng với gã thì lại là thuận lợi. Một người chịu chi, chịu ăn, chịu nhậu, chịu gái gú như gã thì đây chỉ là chuyện nhỏ. Người ta nói đồng tiền đi trước là đồng tiền khôn mà.

Thầy đứng đầu hội đồng KH là thầy B nguyên là GS TS khoa học có tiếng trong vùng, miền. Thầy phản biện là thầy Y, một TS KH làm nhiều năm trong lĩnh vực mà đề tài lão tập tẹ nghiên cứu, lão cũng chơi thân với thầy. Lão tập luyện thuyết trình cả mấy tháng, cố thuộc cho được vài từ tiếng Anh trong chuyên môn, thuộc vài chổ có tính “cao cấp” mà các thầy đã chỉ dạy.

Mọi công việc chuẩn bị cũng đã xong, ngày thuyết trình luận án cũng đã tới.

Đó là một buổi sáng đẹp trời, trong căn phòng tầng 9 của một viện KHKTNN, trên bức phông xanh lớn, được treo một băng rôn đỏ, chữ vàng “BÁO CÁO NGHIỆM THU ĐỀ TÀI TS”. Hội đồng KH có 5 người ngoài thầy B, thầy Y còn có 3 thầy khác, cũng đều là chổ thân quen. Báo cáo sinh, ngoài lão ra còn có 2 bạn nữ NCS khác,  họ cũng đang háo hức, tràn ngập vui sướng chuẩn bị trở thành những ông bà tiến sỹ tương lai của nước An Nam ngàn năm văn hiến, nhưng ngu si, đần độn, lạc hậu, nghèo nàn, thua cả các nước bạn Lào, Campuchia, đến cái kim khâu, cái ốc xe đạp cũng chưa thể sản xuất được cho nên hồn, với 90 triệu dân, nhưng đã có khoảng gần 30 ngàn tiến sỹ, số lượng này gấp 5 lần Nhật Bổn đế cuốc đấy.

Nói đến TS, mong các bạn đừng buồn lăn tăn làm gì, một người có lòng tự trọng quốc thể thì phải thấy đó làm niềm vui chứ. Chúng ta không làm được cái gì nên hồn, thì chúng ta cũng đã có một đội ngũ Tiến sỹ hùng hậu đấy thôi, “hiền tài là báu vật quốc gia” mà. Có người độc mồm lại nói: ở cái nước hình chữ S này Nông dân nghiên cứu ra tàu ngầm, máy bay còn các TS khoa học chỉ bám vào váy nhà nước, chạy chọt đề tài, dự án kiếm tiền bỏ túi, các báo cáo Khoa học chỉ ném vào tủ sắt rồi khóa lại. Nói vậy là sai. Bộ trưởng KHCN đã trả lời chất vấn QH là: “không phải không ứng dụng mà cất vào tủ sắt, ứng dụng từ từ” đấy thôi. Cả nước này nên học tập Hà nội trong việc khai hóa dân trí:  “Hà Nội công bố chiến lược cán bộ công chức. Với mục tiêu đến năm 2020 phấn đấu 100% cán bộ khối chính quyền diện Thành ủy quản lý có trình độ tiến sĩ”. Nếu các tỉnh thành khác mà theo gương Hà Nội thì đến 2020 cả nước ta cũng sẽ có vài ba triệu tiến sỹ như chơi, coi như là đứng đầu thế giới, oách chưa. Kiểu này, lại phải mở thêm vài  trăm nhà máy giấy nữa (?)

Lão phải chờ 2 Kỹ nữ (nữ Kỹ sư) kia báo cáo trước. Hai cô gái trẻ đẹp, cao ráo, mặt mũi trắng trẻo, hồng hào, mặc những bộ váy mỏng tang, uốn éo, họ báo cáo bằng giọng nhỏ nhẹ, the thé, những chỗ khó, họ nói nhanh hoặc hạ giọng thật nhỏ, thay sile lia lịa, rồi kết luận báo cáo bằng chất giọng mềm mại, ấm như hơi thở, các thầy nghe xong, ai nấy đều khen nhiều hơn chê, cao hứng có thầy còn khen là báo cáo hay nhất, nghiêm túc nhất….phần chê thuộc về văn vẽ, câu cú.. nghĩa là không quá quan trọng.

Đến lượt lão A, bằng chất giọng xứ Quảng lão bắt đầu trình bày: “Thưa các quý Thồ, thưa quý bọn gần xo..; em xin trình bò bố cố.. đề tò: “nghiên cứu chọn lọc giống ngô chịu úng tại vùng miền Tây nam bộ”. Lão đọc thật nhanh, cho chóng hết, đến đoạn dùng sơ đồ tuyên tính, tương tác gen, tương tác môi trường, .. lão đâu thể hiểu được thế nào, lão quên cả những chỉ dạy của thầy phản biện, lão lướt qua trang khác, lão nói như ăn cướp, rồi cuối cùng thư thả đọc kết luận đề tài.

Dạ thưa các thồ! Bố cố của em đến đây là hết ạ. Em chân thành cảm ơn sự chú ý lắng nghe của các thồ, chúc các thồ sức khỏe ạ!

Ý kiến góp ý của hội đồng: Thầy V khá gay gắt phê bình về sai sót phương pháp thực hiện đề tài. Liều lượng, chênh lệch nước tưới của các nghiệm thức. Thầy Q thì nói đến phân tích thống kê, xữ lí số liệu. Thầy H thì nói đến khả năng ứng dụng của đề tài là không khả quan.., các ý rất gay gắt tưởng như khó bề qua khỏi.

Ý kiến phản biện thầy Y và cuối cùng là thầy B chủ tịch hội đồng phát biểu, đã kéo hội đồng trở lại trật tự hơn, dù có quá nhiều khiếm khuyết, có nhiều sai lầm ấu trỉ, cuối cùng luận án của NCS A cũng được công nhận để trao học vị TS. Cũng dể hiểu thôi, các thầy trong hội đồng là cấp dưới của thầy B mà.

 Vậy là lão A đã hoàn thành một việc làm đã quá ư vĩ đại đối với lão. Bước chân ra khỏi tòa nhà, chân lão bước mà cứ ngỡ đang bay trong mây. Xã hội ta ưu việt thật, một con người tầm thường, kiến thức lổ mỗ như lão, những tưởng kiếm được bát cơm ăn đã khó, ấy thế mà ngày hôm nay lão đã tót lên vũ đài, tột bậc của trí tuệ. Tiến sỹ U đào tạo ở Mỹ về, Tiến sỹ L đào tạo ở Pháp cả hai ôm chầm lấy lão chúc mừng. Mấy Thạc sỹ, kỹ sư trẻ chỉ dám cúi xuống thật thấp chiêm ngưỡng lão, rồi lí nhí chúc mừng. Lão đang bước đi, lòng trào dâng những sung sướng tột cùng, lão lẩm nhẫm hát: " chưa có bao giờ đẹp như hôm nay/non nước mây trời lòng ta mê say,...Bỗng khựng lại trước mặt lão là một gã đàn ông dong dõng cao, trạc trên dưới 30, hắn ta có mái tóc đỏ quạch, trông bùi bụi lại có vẽ phong trần chịu chơi, hắn mặc bộ đồ ka ki theo kiểu thời Pháp quần lững, áo ngắn tay bỏ vào quần rất gọn, chân đi giày thể thao trắng. lão nhìn gã, gã nhìn lão 4 con mắt mê hoặc nhìn nhau. 
Họ có cuộc nói chuyện đầy li kì: Chào anh. Tôi đâu có quen biết anh. Có chứ. Chúng ta là Tiền nhân và hậu duệ của nhau mà. Vậy anh tên gì. Tôi là Xuân, người đời gọi lả Xuân tóc đỏ. À ra vậy, thảo nào đầu tóc anh..gã trai chìa tay ra cho lão: rất được hân hạnh. Xuân tóc đỏ ngắm nghía hậu duệ của mình, rồi  thầm nghĩ: như mình đây cũng đã kì vỹ lắm rồi, một thằng ma cà bông, nhặt banh sân quần, thổi loa thuốc lậu, mà bây giờ đã là giáo sư quần vợt, quan đoc tờ, lấy con gái cụ cố Hồng, em rể của chủ tiệm may âu hóa, vậy mà hậu duệ có đứa lại còn hơn. Hơn vì nó có tấm bằng TS đàng hoàng, không phải sợ người này, người kia xổ toẹt cái thân phận thực mà phải giấu kín. 
Sau vài phút ngỡ ngàng gã trai bắt tay rồi ôm chầm lão. Chúng ta là đồng nghiệp mà mong ngài đừng ngại.